از آنچه گفته شد اصولا قرآن را نبايد جزء كتابهايى شمرد كه به يهود و نصارا نازل شده است ، چه قرآن كتابى جهانى است و روى سخنانش با قوم خاص و ملت مخصوصى نيست ، بنا بر اين مقصود از جمله * ( « ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ » ) * همانست كه گفتيم ، يعنى ما سواى انجيل و تورات از ساير كتابها و اقسام وحىهايى كه به انبياى بنى اسرائيل رسيده مانند زبور داود ( ع ) و غير آن ، و مراد از اقامه اين كتابها ، حفظ عملى يعنى استفاده كردن از دستورات آنها است در بين جامعه و عمل كردن همه به شرايع آن ، و اعتقاد به معارفى است كه راجع به مبدء و معاد در آنها بيان شده است ، البته آن كتابهايى كه دستخوش تحريف مغرضين نشده و يا از بين نرفته است ، زيرا تحريف شده هاى آنها از اعتبار ساقط و از بين رفته هاى آنها هم مورد امر و مامور به نيست . * ( « لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ » ) * مراد از خوردن در اين آيه مطلق تنعم و تمتع است چه اينكه از راه خوردن باشد و يا از راههاى ديگر ، و استعمال خوردن در مطلق تصرفات و تنعمهاى بدون مزاحم ، در لغت عرب شايع و متداول است ، و مراد از بالا و پائين ، آسمان و زمين است ، بنا بر اين ، آيه شريفه بجاى اينكه بفرمايد : اگر اهل كتاب به دستوراتى كه در دست داشتند عمل مىكردند به نعمتهاى آسمانى و زمينى متنعم مىشدند ، بطور كنايه مىفرمايد : از بالاى سر و زير پاى خود مىخوردند . در حقيقت اين آيه شريفه مطلبى را بيان مىكند كه آيه زير در مقام بيان آنست : « وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ وَلكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » . « 1 » از اين آيه و آيه مورد بحث مىتوان نكته اى را استنباط كرد و آن اين است كه ايمان اين موجود يعنى نوع بشر و عمل صالح وى در نظام عالم از جهت ارتباطش با زندگى خود او ، تاثير دارد ، به عبارتى ديگر ، كفر او و عمل زشتش در فساد عالم باز از جهت ارتباطش با نوع بشر مؤثر است ، پس اگر انسان به صلاح و سداد گرايد - از اين گونه آيات استفاده مىشود كه - نظام دنيا هم از جهت ايفاء به لوازم سعادت زندگى بشرى هم از جهت دفع بلا از او و توفير نعمت براى او صالح خواهد شد ، و اين دو آيه در افاده اين مطلب متفرد نيستند ، بلكه اين مطلب را از آيات بسيارى مىتوان استفاده كرد ، از آن جمله اين آيه است كه صريحا عمليات بشر را مؤثر در نظام كون ميداند :

--> ( 1 ) و محققا اگر اهل قرى ايمان مىآوردند و تقوا پيشه مىساختند هر آينه باز مىكرديم به روى آنها درهايى از بركات آسمان و زمين ولى چنين نكردند بلكه تكذيب كردند انبياء راى و از همين جهت آنان راى بان جرائمى كه براى خود كسب كرده بودند اخذ كرديم . سوره اعراف آيه 96 .